Een surrealistisch rapport (2): hoe de controles nog minder doeltreffend maken

Worden ondernemingen door de fiscus billijk behandeld? Een rapport daarover lees je alleen maar omdat je hoopt iets meer te vernemen over de lacunes in de fiscale controle op grote ondernemingen vergeleken met de – ook al niet al te grote – controles op de kmo’s.

Niets daarvan in die Studie over de billijke behandeling van de ondernemingen door de fiscus die op 7 oktober door Deloitte op vraag van Carl Devlies (CD&V) werd voorgesteld. Hier wordt maar één discriminerende parameter bekeken: het geografisch criterium. We vernemen dat de kans dat een onderneming aan een summiere fiscale controle onderworpen wordt, varieert van 1 % (Hasselt) tot 10 % (Charleroi). Niet te verwonderen vermits er in Hasselt per 1.000 ondernemingen 1,1 controleur is, tegenover driemaal meer in Charleroi.

Het verschil van 1 tot 10 in deze twee regio’s is zeker onrustwekkend. Maar wat nog verontrustender is, en wat door de auteurs niet aangehaald wordt, is hoe zeldzaam die controles zijn. Gemiddeld wordt een onderneming maar om de twintig jaar gecontroleerd. En in Hasselt om de honderd jaar. En in de besluiten van de studie zoek je vergeefs naar een aanbeveling om het aantal controleurs op te drijven.

De studie analyseert ook hoe de ondernemingen geselecteerd worden. Het zijn traditioneel de controleurs die een keuze maken tussen hun dossiers (lokale selectie). Maar meer en meer wordt de keuze opgelegd door de informaticaprogramma’s’ van de centrale administratie (centrale selectie). Zo wordt de kunde van de ervaren controleurs opzij geschoven voor totaal gebrekkige programma’s. Een enkel voorbeeld: het programma Datamining legt elk jaar een controle op van apotheken omdat er zoveel verkocht wordt met een btw van 6 %. Terwijl de btw op geneesmiddelen... 6 % bedraagt.

Logisch gevolg: volgens het rapport Deloitte zijn in elk van de dertien regionale directies de herzieningen groter bij een lokale selectie dan bij een centrale. En toch beveelt de studie aan “het centraal beheerde risicobeleid te verruimen”. Met andere woorden: men moet de controles minder doeltreffend maken.