Een sociaal noodplan tegen de crisis en een links alternatief voor de besparingen

De regering heeft het alleen nog over het begrotingstekort. Ze spreekt niet langer over een herstelplan of over bescherming tegen de crisis. Ze berust: ‘Men moet de heropleving afwachten.’

Wie vertrekt van een sociale bekommernis, weet dat zowel een crisisnoodplan als een besparingsplan nodig is. De PVDA heeft die combinatie uitgewerkt, voor de twee plannen samen gaat het daarbij over 17 miljard. Elf miljard voor het sociaal noodplan en zes miljard voor een besparingsplan. Voor het sociaal noodplan is de baseline: meer leefbaarheid zorgt voor meer koopkracht zodat de gewone man de schok van de crisis kan opvangen. Voor het besparingsplan is de baseline: wie verantwoordelijk is voor de crisis en voor het tekort, betaalt het gat in de begroting.

Het gaat om een sociaal noodplan dat zorgt voor sociale bescherming tegen de gesel van de crisis en dat ‘de rijken de crisis doet betalen’. Het maakt geld vrij voor investeringen in de sociale sector, het onderwijs en het milieu Het is een hervormingsplan dat de tegenstellingen in onze kapitalistische maatschappij onthult.

Daarnaast is er een besparingsplan om het gat in de begroting weg te werken. Het tekort kan niet onbeperkt oplopen. Het kan in stappen afgebouwd worden. In ons besparingsalternatief gaan we niet verder dan wat de regering voorstelt. En we beperken ons tot jaren 2010 en 2011. Daarna zullen andere structurele maatregelen moeten volgen.

Het uitgangspunt van de combinatie sociaal noodplan-besparingsplan is: het sociaal noodplan kan zorgen voor de financiering van meer tewerkstelling en voor de herfinanciering van de sociale zekerheid en van het onderwijs. Dat zal indirect extra geld in de staatskas brengen. Een terugverdieneffect.

1. De miljonairstaks brengt acht miljard op. Daarvan besteden we drie miljard voor openbare tewerkstelling (in het onderwijs, de welzijnssector, milieu-investeringen…). Er gaat ook drie miljard naar de sociale zekerheid, onder meer om leefbare pensioenen te garanderen. En twee miljard wordt besteed aan een programma van openbaar wetenschappelijk onderzoek en aan werkingskosten van het onderwijs.
2. Het kiwimodel1 voor de geneesmiddelen kan besparingen opleveren voor de ziekteverzekering. Maar het zorgt vooral voor een daling van de prijzen voor medicijnen van 50 tot 90 %, zodat de geneesmiddelen op voorschrift bijna gratis zijn. Wij pleiten daarnaast ook voor ‘de kiwi’ voor medisch materiaal en voor de peperdure medische apparatuur. De twee miljard euro opbrengsten moeten op de eerste plaats dienen om de ziekenhuisfactuur te verlichten2 en voor de verbetering van de eerstelijnszorg3. Ook een verbetering van de situatie van de zorg en van het zorgpersoneel (tewerkstelling en inkomen) dringt zich op. We verdedigen het behoud van de groeinorm van 4,5 %.
3. Een bijzondere winstheffing op Electrabel (een ‘mottenballentaks’)
   De CREG, de federale energiewaakhond, becijferde dat de energiereus Suez-Electrabel elk jaar dat de kerncentrales langer blijven draaien, een extra winst van 1,8 miljard zou opstrijken. De kerncentrales zijn namelijk al lang afgeschreven. De argumenten voor een kernuitstap, het milieu en de veiligheid op kop, raken intussen door barnumcampagnes ondergesneeuwd.
   We verdedigen een daling van de btw op energie van 21 naar 6 %. Energie is niet zoals kaviaar een luxeproduct. Die daling van btw-inkomsten wordt opgevangen door een belasting op de extra winsten van Suez-Electrabel: 1 miljard euro.
4. De afschaffing van de notionele interestaftrek, die meer dan drie miljard euro bruto kost.
   De jarenlange fiscale knuffelpolitiek voor de allerrijksten moet stoppen. De notionele interesten leveren geen jobs op. ‘De meeste fiscale geschenken gaan naar beursgenoteerde bedrijven en worden haast rechtstreeks doorgestort aan de aandeelhouders. Zo zorgen de notionele interesten alleen voor tweecijferige rendementen in hoge dividenden4.’ (Boek Op mensenmaat p. 51) De afschaffing ervan levert netto twee miljard euro op. En dat is nodig, want de noden van de bevolking zijn niet notioneel, maar reëel.
5. Een bijzonder bankenbelasting van 33,99 % op de bankwinsten. De banken hebben in het verleden gigantische winsten opgestreken en de bankiers gingen met reuzegrote bonussen aan de haal, ook nog in 2009. Ze zijn mee verantwoordelijk voor de crisis. We weten dat de steun aan de banken 6 à 7 % van het bbp heeft gekost. In het tweede trimester van 2009 hebben Dexia, KBC en Fortis een winst van meer dan 1 miljard euro gemaakt. Ze betalen maar 10,4% belastingen op die winsten en profiteren bovenop van allerlei aftrekposten. De man in de straat daarentegen betaalt gemiddeld 40 % op zijn inkomen.
   Daarbij komt dat de banken winst maken op de staatsschulden, door de inning van commissies op de verkoop van lineaire obligaties (OLO’s). Dat gaat als volgt. Om de schulden te financieren verkoopt de staat − via de banken − OLO’s aan institutionele investeerders (pensioenfondsen, verzekeringsfondsen,…) in pakketten van tien miljoen en meer. Die fondsen herverdelen de OLO’s in financiële producten (beveks5,…) en zo ‘verwatert’ de Belgische schuld met andere financiële producten op de beurs. De banken fungeren daarbij als tussenpersoon en ontvangen daarvoor een bepaalde commissie.
   Als de banken de effectieve vennootschapsbelasting van 33,99 % betalen, zonder enige fiscale aftrek, kan dat 1 miljard euro opleveren.
6. De grote fiscale fraude bestrijden. Die is hemelhoog. Jaarlijks wordt in ons land naar schatting voor bijna 30 miljard euro gefraudeerd. Ter vergelijking: fiscalist professor M. Frank schatte dat in 1970 voor 2,5 miljard euro (100 miljard Belgische frank) werd gefraudeerd. In 1998 was dat volgens professor Frank opgelopen tot 15 miljard euro, wat neerkwam op bijna een vijfde van de fiscale ontvangsten. De 10 % rijksten plegen 57 % van die fraude. Dat moet eindelijk − en niet alleen in woorden − aangepakt worden. De voorwaarden daarvoor zijn dat er een einde komt aan de belastingparadijzen, dat het bankgeheim wordt opgeheven, dat er een vermogenskadaster komt en dat het ministerie van Financiën steviger en ruimer wordt bemand. Een effectieve bestrijding kan een tiende van de fraude, drie miljard euro, recupereren.